Адзінка

Звычайна “адзінкай” называюць першую старонку газэты (часам таксама вокладку). Кожную добрую вокладку нельга ўявіць сабе без тытульнай застаўкі, якая ўтрымлівае: назву, лягатып, нумар, дату, кошт і г.д. Вокладка без назвы была б абсалютна ананімнай. Апроч тытульнай застаўкі часьцей за ўсё на вокладцы зьяўляюцца анонсы, якія інфармуюць пра зьмест часопіса. Яны вельмі важныя. Часам інтрыгоўныя анонсы дзейнічаюць так, што мы купляем менавіта гэтую газэту, нягледзячы на тое, што зьяўляемся сталымі чытачамі іншай. У выпадку штодзёньнікаў на “адзінцы” зьмешчаны галоўны артыкул газэты, альбо ягоны пачатак са спасылкаю на працяг на іншай старонцы. У сваю чаргу на вокладках часопісаў часьцей за ўсё сустракаецца здымак альбо ілюстрацыя да галоўнай тэмы нумару.

Зьмест

Уявім сабе, што мы толькі што прагледзелі вокладку, але не атрымалі інфармацыі пра нумар старонкі артыкулу, які нас зацікавіў. Тады мы хутка глядзім у зьмест (сьпіс артыкулаў) і знаходзім гэты матэрыял. Такім чынам мы карыстаемся наступным навігатарскім элемэнтам нашага падарожжа па газэце. Тут прэзэнтаваныя назвы ўсіх артыкулаў, часьцей за ўсё з кароткімі апісаньнямі, прозьвішчамі аўтараў ды нумарамі старонак, на якіх яны знаходзяцца. Часта самыя цікавыя матэрыялы варта вылучыць фотаздымкам ці адмысловай цытатай. Зьмест – гэта своеасаблівая мапа ўсяго часопісу, дзякуючы якой мы ведаем, як па ім перамяшчацца. Апроч гэтага на першых старонках мы можам сустрэць уступнае слова галоўнага рэдактара.

Як гэта выглядае на старонцы

Дзякуючы зьместу, пасьля перагортваньня старонак, мы знайшлі артыкул, які нас зацікавіў. Усё дзякуючы “пагінацыі” – то бок пазначэньню старонак. Пагінацыя выступае звычайна з такімі дадаткамі, як: назва часопісу ці адрас ягонай інтэрнэт-вэрсіі. Месца, дзе знаходзіцца “пагіна” (нумар старонкі) мае розны выгляд. Звычайна гэта верхні альбо ніжні кут старонкі – так, каб чытач ня мусіў гартаць кожную ды шукаць ейны нумар недзе ў глыбіні. Мэта асобы, якая праектуе пагіну – зрабіць так, каб яна была выразнай, заўважнай, але адначасна заставалася дадаткам, а не дамінуючым элемэнтам старонкі.

Існуюць сталыя элемэнты макету, на якія чытач рэдка зьвяртае ўвагу. Гэта, між іншых, подпіс аўтара тэксту, які знаходзіцца напачатку альбо напрыканцы тэксту. Мы хутчэй успомнім, пра што быў матэрыял або якую ён меў назву, чым пра тое, хто яго напісаў. Амаль цалкам ігнараванымі элемэнтамі зьяўляюцца крыніцы й подпісы аўтараў фотаздымкаў ці ілюстрацыяў. Іх звычайна пішуць дробным шрыфтам пад элемэнтам, да якога яны адносяцца – альбо калектыўна напрыканцы артыкула. Гэтая інфармацыя важная з пункту гледжаньня аўтарскага права асобаў, якія зрабілі выкарыстаны матэрыял. Дзякуючы ёй, фатограф, прозьвішча якога зьявілася ў крыніцы, можа прэтэндаваць на належную яму грашовую плату. Часта побач з фотаматэрыяламі ў газэтах зьяўляецца іншы інфармацыйны элемэнт. Гэта подпіс-камэнтар да здымку. Чытач не заўжды на аснове аднаго толькі фатаздымка можа зразумець сэнс пабачанага. Уявіце сабе выяву двух мужчынаў у пінжаках ды гальштуках: адзін зь іх стаіць з шырокай усьмешкай на вуснах, а другі – зь вельмі сумнаю мінаю. На першы погляд, адзін нам падасца вельмі прыемным чалавекам – з другім жа мы не захочам мець нічога супольнага. Але, прачытаўшы камэнтар, сваё стаўленьне мы імаверна зьменім: “Спадар Х (той, што з усьмешкай) перамог у справе крадзяжу 1 мільярда рублёў з-за адсутнасьці дастатковай колькасьці доказаў. Пацярпелы спадар Y (засмучаны) плянуе падаць апэляцыю аб пераглядзе справы”. Такім чынам, на месца нашай сымпатыі да вясёлага спадара Х прыйдзе салідарнасьць са спадаром Y. Як бачна, нават кароткі подпіс пад здымкам здольны адпаведным чынам зьмяніць ягоны кантэкст.

І гэтак далей

У залежнасьці ад патрэбаў праекту ды волі складальніка ў газэце можа зьяўляцца й болей неабходных і сталых элемэнтаў макету. Напрыклад, тэмы нумару, адмысловыя рассьледваньні ды іншыя рэчы, якія патрабуюць наяўнасьці дадатковых графічных элемэнтаў. Кожны макет мусіць утрымліваць падобныя элемэнты, якія ў выпадку патрэбы можна выкарыстаць у канкрэтным матэрыяле. Іх форма залежыць галоўным чынам ад ідэі дызайнера, а таксама меркаваньня чытачоў. Аднак бываюць адмысловыя матэрыялы, якія спалучаюць сталыя элемэнты са спэцыфікай дадзенай публікацыі. Напрыклад, калядны матэрыял, які утрымлівае справаздачу з падрыхтоўкі да сьвята, мусіць спалучаць графічны элемэнт адмысловай справаздачы са сьвяточнымі матывамі – каб чытач не сумняваўся, пра што вядзецца гаворка. Падобныя выклікі даюць дызайнэру творчую прастору для цікавых ідэяў і графічных рашэньняў.

газэтны графік. Працуе ў выдавецтве Axel Springer Polska

Pink Sherbet, зьмешчана на падставе ліцэнзіі Сreative Commons